Wprowadzenie teologiczne

Rok liturgiczny jest rytmem modlitwy Kościoła, wpisanym w czas, który na co dzień mierzymy kalendarzem. Nie jest to jednak zwykła kronika świąt. To uporządkowana droga wiary, która prowadzi wspólnotę przez tajemnice zbawienia, od oczekiwania, poprzez objawienie, aż po wypełnienie. Kościół nie tylko wspomina wydarzenia z życia Chrystusa, lecz celebruje je jako żywą rzeczywistość łaski. W liturgii to, co zostało dokonane raz w historii, staje się dostępne dla człowieka tu i teraz.

Dlatego rok liturgiczny nie rozpoczyna się pierwszego stycznia. Zaczyna się w Adwencie, w czasie czuwania i obietnicy. Adwent otwiera perspektywę, w której cała historia zbawienia ukazuje się jako jedna całość: przyjście Syna Bożego w ciele, Jego obecność w sakramentach oraz oczekiwanie na ostateczne przyjście w chwale. Ten początek ma głęboki sens teologiczny. Wiara rodzi się z obietnicy, a chrześcijańska nadzieja nie jest ucieczką od świata, lecz otwarciem świata na Boga.

W centrum roku liturgicznego stoi misterium paschalne, czyli męka, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa. To jest serce liturgii i klucz do rozumienia całego kalendarza. Okres Wielkiego Postu przygotowuje do Paschy przez nawrócenie, modlitwę i odnowę serca. Okres wielkanocny prowadzi do radości Kościoła, który żyje zwycięstwem Zmartwychwstałego. Pozostałe okresy, w tym okres zwykły, nie są czasem mniej ważnym. To czas dojrzewania ucznia, karmionego Słowem Bożym, prowadzonego przez Ewangelię w codzienności.

Podział na lata A, B i C wynika z troski Kościoła o to, aby wspólnota wierzących słuchała Pisma Świętego szerzej. Niedzielne czytania układają się w cykl trzyletni, który pozwala wracać do tych samych tajemnic, ale w innym świetle. W uproszczeniu mówi się, że rok A częściej prowadzi przez Ewangelię według świętego Mateusza, rok B przez Marka, a rok C przez Łukasza. Ewangelia Jana pojawia się mocniej w ważnych momentach roku, zwłaszcza w Wielkim Poście oraz w okresie wielkanocnym, bo jej język szczególnie dobrze wyraża głębię misterium Chrystusa.

Ten cykl ma także wymiar duszpasterski. Wierni, którzy przez lata uczestniczą w liturgii niedzielnej, otrzymują stopniowo pełniejszy obraz nauczania Jezusa. Jednocześnie Kościół zachowuje jedność przekazu, bo czytania są zestawiane tak, aby prowadziły ku jednemu przesłaniu zbawienia. To jest pedagogia wiary: Słowo jest podawane w rytmie, który kształtuje sumienie, pamięć serca i sposób myślenia.

Ponieważ rok liturgiczny startuje w Adwencie, w jednym roku kalendarzowym występują dwa lata czytań. Od pierwszego stycznia do soboty przed I niedzielą Adwentu trwa jeszcze rok czytań rozpoczęty w Adwencie poprzedniego roku. Od I niedzieli Adwentu zaczyna się już nowy rok czytań. Z tego powodu tabela rozdziela każdy rok kalendarzowy na dwie części. To pomaga poprawnie przypisać materiały liturgiczne, zwłaszcza miesięczne kalendarze i zestawienia czytań.